Kodeks etyki bibliotekarza i pracownika informacji
WPROWADZENIE
Podstawowymi wartościami moralnymi, określającymi misję zawodu są ochrona wolności
intelektualnej, prawa do swobodnego wyrażania myśli, prawa do swobodnego dostępu do
wiedzy, informacji i kultury oraz przestrzeganie zasady neutralności w sprawach ideologii,
życia politycznego i religii. Bibliotekarze i pracownicy informacji winni być osobami godnymi
zaufania publicznego, ekspertami pośredniczącymi pomiędzy czytelnikami i użytkownikami
informacji a zasobami piśmienniczymi i informacyjnymi, których użytkownicy ci potrzebują
do realizacji swoich różnorodnych zadań i celów. Kodeks etyki bibliotekarza i pracownika
informacji określa podstawowe zasady, które uznajemy za wiążące dla wszystkich
przedstawicieli zawodu oraz które identyfikują misję społeczną i odpowiedzialność etyczną
we wszystkich środowiskach jego wykonywania. Są one ujęte w trzech częściach. W
pierwszej zgromadzone zostały zasady o charakterze ogólnym. W części drugiej, w kolejnych
pięciu grupach zawarte są normy etyczne określające odpowiedzialność zawodu wobec
społeczeństwa, użytkowników bibliotek i informacji, zasobów bibliotecznych i
informacyjnych, własnego środowiska zawodowego oraz pracodawców i macierzystych
instytucji. W trzeciej części umieszczono zobowiązania dotyczące popularyzacji etyki
zawodowej i jej przestrzegania.
CZĘŚĆ PIERWSZA
I. Zasady ogólne
1. Bibliotekarze i pracownicy informacji tworzą grupę zawodową, która wywodzi się z
tradycji zawodu bibliotekarza, ma swój etos, organizację, stowarzyszenia, system
kształcenia i rekrutacji. Przyjmują na siebie zobowiązania wynikające z właściwego
bibliotekarstwu i profesjonalnym usługom informacyjnym posłannictwa społecznego
oraz zawsze dokładają starań do kształtowania i utrwalania pozytywnego wizerunku
swojego zawodu.
2. Bibliotekarze i pracownicy informacji mają za zadanie rozpoznawać, zaspokajać i
rozwijać potrzeby informacyjne, edukacyjne, naukowe, kulturalne, estetyczne i
rozrywkowe. Szczególną ich powinnością jest stwarzanie możliwości swobodnego i
powszechnego dostępu do narodowych i światowych zasobów informacyjnych oraz
ochrona i transmisja społeczna dziedzictwa kultury i nauki.
3. Bibliotekarze i pracownicy informacji przeciwstawiają się cenzurze i ograniczaniu
dostępu do informacji, wiedzy i kultury, odwołując się do racjonalności, zdrowego
rozsądku i najlepszych wzorców profesjonalnych.
4. Biblioteki i ośrodki informacji są instytucjami zaufania społecznego, dla których
naczelną dewizą jest dbałość o dobro publiczne we wszystkich kwestiach
pozostających w ich gestii. W zakresie zadań i obowiązków instytucji macierzystych
oraz wykorzystania ich zbiorów i zasobów informacyjnych, bibliotekarze i pracownicy
informacji zobowiązani są do świadczenia usług najwyższej jakości z jednakową
sumiennością na rzecz każdego użytkownika.
5. Bibliotekarze i pracownicy informacji, szanując różnice cechujące użytkowników,
zawsze kierują się zasadą równych szans i poszanowania praw człowieka, w tym
szczególnie prawa do wolności intelektualnej oraz swobodnego dostępu do wiedzy,
informacji i kultury. Dążą do poznania zasad etycznych obowiązujących w grupach,
które obsługują lub z którymi współpracują pełniąc swoje obowiązki oraz starają się je
respektować.
6. Bibliotekarze i pracownicy informacji przestrzegają prawa użytkowników do
prywatności i dyskrecji.
7. Bibliotekarze i pracownicy informacji pracując w bibliotekach i ośrodkach informacji
finansowanych ze środków publicznych dążą do zapewnienia bezpłatnego
świadczenia podstawowej części swoich usług, w tym w szczególności udostępniania
pełnowartościowych materiałów o charakterze poznawczym, użytkowym lub
rekreacyjnym na terenie własnej instytucji, poza nią oraz w jej przestrzeni cyfrowej.
8. Bibliotekarze i pracownicy informacji respektują prawo autorskie i własności
intelektualnej.
9. Bibliotekarze i pracownicy informacji, dbając o zapewnienie wysokiej jakości
świadczonych usług stale doskonalą swoją wiedzę i umiejętności oraz starają się w
pełni wykorzystywać profesjonalne kompetencje w pracy zawodowej.
CZĘŚĆ DRUGA
II. Bibliotekarze i pracownicy informacji wobec społeczeństwa
1. Swoją pracą przyczyniają się do rozwoju zarówno jednostek jak i całego
społeczeństwa.
2. Aktywnie uczestniczą w rozpowszechnianiu w społeczeństwie świadomości znaczenia
wiedzy i informacji oraz swobodnego do nich dostępu w celu poprawy jakości życia,
rozwoju kulturalnego i cywilizacyjnego.
3. W pracy zawodowej nie stawiają interesu osobistego ponad interes publiczny.
III. Bibliotekarze i pracownicy informacji wobec użytkownika
1. Bez względu na charakter pracy, działają zawsze na rzecz użytkownika, traktują go z
szacunkiem i starają się poznać jego potrzeby. Ułatwiają mu dotarcie do
poszukiwanych materiałów bez względu na treść, nośnik i technikę dostępu.
2. Wszelkie wiadomości o użytkownikach, ich zainteresowaniach oraz ich dane osobowe
chronią i zachowują dla siebie, wykorzystując wyłącznie do celów określonych
prawem. Zapewniają użytkownikom swobodę i prywatność korzystania z
udostępnianych zasobów.
3. Stwarzają użytkownikowi jak najlepsze warunki pracy poprzez dbałość o wysoką
jakość warsztatu pracy, prostą, zrozumiałą i logiczną organizację gromadzonych i
udostępnianych zbiorów oraz przygotowywanych materiałów informacyjnych,
realizowanych kwerend i projektów. Dbają o estetykę i funkcjonalność swojej
instytucji, odpowiedni styl pracy oraz przyjazną atmosferę.
4. Rozumieją i respektują fakt, że nie wszyscy użytkownicy są w równym stopniu zdolni
do odbioru informacji i korzystania z biblioteki. Starają się wyrównać ich szanse,
działając ze szczególną troską na rzecz użytkowników niepełnosprawnych i
znajdujących się w niekorzystnej sytuacji społecznej oraz wspomagając mniejszości
kulturowe (etniczne, narodowe, religijne itp.). Jako uczestnicy procesu edukacji dzieci
i młodzieży dążą do rozwijania ich potrzeb informacyjnych i kultury czytelniczej.
5. Dbają o wysoką jakość świadczonych usług dążąc do wyczerpującego zaspokojenia
potrzeb użytkowników. Uczciwie informują ich o pełnym, realnym zakresie tych
usług, o zawartości udostępnianych zbiorów i zasobów informacyjnych, jakości
wykorzystywanych narzędzi informacyjnych, a także o możliwościach
kompensowania ograniczeń świadczonych usług w ramach współpracy między
bibliotekami i ośrodkami informacji.
6. Dążą do tego, aby zasady korzystania z usług bibliotek i ośrodków informacji były
jasne i dobrze znane użytkownikom, unikają rozwiązań nieformalnych, które
stwarzają niejawne przywileje. Starają się dotrzeć ze swoimi usługami do jak
największej liczby użytkowników, jednakże mają prawo do odmowy tym spośród
nich, którzy nie akceptują przyjętych zasad, naruszają przepisy lub narażają
współkorzystających na dyskomfort.
7. We wszystkich swych działaniach profesjonalnych zachowują bezstronność i unikają
tendencyjnego wartościowania.
8. Pełniąc rolę służebną wobec użytkowników, z szacunkiem i otwartością traktują
wszelką wyrażaną przez nich krytykę. Niezwłocznie i uczciwie reagują na zgłaszane
skargi.
IV. Bibliotekarze i pracownicy informacji wobec zasobów bibliotecznych i informacyjnych
1. Szanują powierzone sobie zasoby. Nie ograniczając dostępu do nich, dążą do
racjonalnego zachowania i ochrony zasobów bibliotecznych i informacyjnych.
Respektują zasady posługiwania się sprzętem i oprogramowaniem komputerowym, w
tym umowy licencyjne, oraz etykietę sieciową. Dbają o przestrzeganie zasad
obowiązujących przy korzystaniu ze zbiorów, w tym szczególnie wynikających z
obowiązującego prawa autorskiego, nie dopuszczając do nielegalnego powielania lub
przekształcania autorskich utworów.
2. Zgodnie ze swoją najlepszą wiedzą dążą do zapewnienia najwyższej jakości
wykorzystywanych lub tworzonych przez siebie systemów i serwisów informacyjnych.
3. Dostosowują zasoby biblioteczne i informacyjne własnej instytucji do potrzeb
publiczności i środowiska, dbając o stosowny standard merytoryczny i stałą ich
aktualizację. W zakresie doboru i selekcji zasobów przestrzegają reguł bezstronności,
obiektywnego a kompetentnego wartościowania, informując użytkowników o
przyjętych zasadach kształtowania zasobów.
4. Mając świadomość, że nie wszystkie materiały biblioteczne i informacyjne są
jednakowej wartości starają się poznać różne sposoby ich oceny, zwracając uwagę na
opinię krytyki naukowej i literackiej. Przy doborze i opracowaniu zbiorów kierują się
przede wszystkim potrzebami użytkowników i zasadą udzielania priorytetu
materiałom najwyższej jakości.
5. Gromadząc zbiory biblioteczne i informacyjne, opisując je, organizując i selekcjonując
oraz oceniając i udostępniając, przeciwstawiają się wszelkim przejawom
dyskryminacji i zachowują bezstronność; starają się stosować takie narzędzia
charakterystyki dokumentów i organizacji ich zbiorów, które wykluczają uprzedzanie
użytkownika do konkretnych tekstów lub źródeł.
6. Jeśli materiały biblioteczne lub źródła informacyjne ze względu na ich rzadkość,
cenność, poufność lub szkodliwość społeczną są wyłączone z powszechnego
udostępniania, informują użytkowników o fakcie ich posiadania i ogłaszają zasady, na
jakich można z nich skorzystać.
V. Bibliotekarze i pracownicy informacji wobec kolegów i zawodu
1. Pracują rzetelnie, poznają najlepsze praktyki stosowane w bibliotekarstwie i usługach
informacyjnych, dążą do ulepszania świadczonych usług. Przestrzegają stosowanej w
swojej instytucji pragmatyki służbowej.
2. Dokładają wysiłku, by stać się częścią koleżeńskiego zespołu, w którym nie tworzy się
sztucznych hierarchii, autorytetów i rytuałów oraz przestrzega zasad dobrej
organizacji pracy. Są świadomi, że ich praca jest służbą wymagającą sumienności,
punktualności, porządku i taktu oraz dbałości o estetykę wyglądu i kulturę bycia. Z
pełnym zaangażowaniem wykorzystują wszystkie swoje kompetencje w tych tylko
dziedzinach działalności bibliotecznej i informacyjnej, w których ich wiedza i
umiejętności są wystarczające.
3. Kierują się dobrze rozumianymi zasadami solidarności zawodowej, dbając o
pozytywny wizerunek zawodu.
4. Szanując i rozumiejąc osiągnięcia swoich współpracowników, w wymianie opinii
posługują się wyłącznie argumentami merytorycznymi - także w stosunku do
przełożonych oraz podwładnych. Pozostawanie w relacjach służbowych nie zwalnia
od przestrzegania norm prawnych oraz etyki zawodowej.
5. Dbając o stały rozwój swoich umiejętności i wiedzy, dążą do doskonalenia środowiska
zawodowego i jakości usług macierzystych instytucji oraz wspierają swoich kolegów,
zwłaszcza podwładnych, w rozwijaniu kompetencji zawodowych. Wspierają
organizacje i stowarzyszenia zawodowe.
6. Pełniąc funkcje kierownicze przyjmują na siebie szczególną odpowiedzialność za
przestrzeganie zasad profesjonalnego i etycznego postępowania przez swoich
podwładnych, dając wzór własną postawą.
7. Tworząc narzędzia dostępu do zasobów bibliotecznych i informacyjnych oraz tworząc
informacje własne, dbają o rzetelność, zrozumiałość, komunikatywność i precyzję
transmitowanych treści oraz swoich wypowiedzi.
VI. Bibliotekarze i pracownicy informacji wobec pracodawcy
1. Są lojalnymi pracownikami. Dbają o dobre imię swojej instytucji, zmierzają do
wykreowania i utrwalenia w społeczeństwie jej pozytywnego wizerunku.
2. Dążą do rozumienia i pogłębiania wiedzy o zadaniach i celach macierzystej instytucji
oraz wspierania ich prowadzoną działalnością.
3. Wykorzystują swój potencjał wiedzy i umiejętności zawodowych, dążąc do rozwoju
własnej placówki, jej warsztatu, zasobów informacyjnych, metod i narzędzi pracy.
4. Mają prawo oczekiwać, wymagać i upominać się o godne wynagrodzenie,
odpowiadające ich kwalifikacjom i trudności pracy, nie powinni jednak uzależniać
jakości wykonywania swych zadań od płacy.
5. Unikają zaangażowania w jakiekolwiek praktyki nieetyczne, które mogą być im
sugerowane lub zalecane.
CZĘŚĆ TRZECIA
VII. Postanowienia końcowe
1. Bibliotekarze i pracownicy informacji we wszystkich swoich działaniach związanych z
wykonywaną pracą przestrzegają zasad etyki zawodowej określonych w niniejszym
Kodeksie.
2. Dążą do pogłębienia i upowszechnienia świadomości etycznych i prawnych aspektów
działalności bibliotecznej i informacyjnej.
3. Przeciwstawiają się nieetycznym zachowaniom członków swojego środowiska
zawodowego.
Zespół autorski: Sabina Cisek, Zdzisław Gębołyś, Henryk Hollender, Artur Jazdon, Barbara
Sosińska-Kalata (przewodnicząca)
Zespół oceniający: Marcin Drzewiecki, Bolesław Howorka, Krzysztof Migoń, Hanna
Tadeusiewicz, Jacek Wojciechowski, Jan Wołosz, Zbigniew Żmigrodzki Tekst przyjęty 22. 02.
2005 r. przez Zespół autorski i przedstawicieli Zarządu SBP w osobach Przewodniczącego, p.
Jana Wołosza i Sekretarza Generalnego, p. Elżbiety Stefańczyk, po uwzględnieniu opinii
wyrażonych w dyskusji publicznej.

Powrót

Załączniki

  • Brak załączników w dokumencie.

Metryka dokumentu

ukryj
Tytuł dokumentu:Kodeks etyki
Podmiot udostępniający informację:Miejska Biblioteka Publiczna w Złotoryi
Informację opublikował:Aneta Wasilewska
Data publikacji:28.10.2016 16:11
Wytworzył lub odpowiada za treść:
Informację aktualizował:Aneta Wasilewska
Data aktualizacji:03.11.2016 11:46
Liczba wyświetleń dokumentu: 218